Türkçe Forex Rehberiniz!
FOREX SİSTEMATİK YAKLAŞIM
SİSTEMATİK YAKLAȘIM
Sistematik yaklașım,belirli kurallar çerçevesinde, duygu ve içgüdülerden arınarak, objektif ve analitik bir yaklașımla yatırım kararı alınmasıdır. Sistematik yaklașımın bu tanımı kaçınılmaz olarak teknik analizde ciddi bir bilgi ve deneyim birikimi gerektirmektedir.
Ancak yatırımcıların büyük çoğunluğu, yatırım kararı alırken duygu ve içgüdülerine teslim olmaktadır. Özellikle forex gibi riskin ve getirinin yüksek olduğu finans piyasalarında duygu ve içgüdü ile alınmıș kararlar çoğunlukla zararla sonuçlanmaktadır. Örneğin, haberler, veriler ve politik gelișmeler gibi forex piyasalarına direkt etki eden faktörler sonucu olușan sert hareketler, sistematik yaklașımı olmayan yatırımcıların panik hareketlerle karar vermesine ve çoğunlukla da zarar etmesine neden olmaktadır.
Sistematik yaklașımı olmayan yatırımcıların önemli bir kısmı ise tüyo ve sinyal peșinde koșmaktadır. Bașkalarının önerisiyle yatırım kararı almak çoğunlukla olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Çünkü iyi bir yatırımcı olduğu iddiasında olan bir yatırımcının çevresindekilere para kazandırması, insan doğasına aykırıdır. Profesyonel analistlerce hazırlanan bașarılı al sat sinyallerinin dahi tek bașına kullanılması doğru bir yaklașım değildir. Çünkü hiçbir profesyonel analist ve yatırımcı, altın yumurtlayan tavuğu bașkalarıyla paylașmak istemez. Bu noktada yatırımcının yapması gereken, profesyonellerin yorumlarını ve gelișmeleri kendi sistematik yatırım stratejisiyle süzgeçten geçirmesidir. Unutulmamalıdır ki forex ve diğer piyasalar, bir oyun alanı ya
da bir kumarhaneden ziyade bir kurtlar sofrasıdır ve her yatırımcı kendi kararından kendi sorumludur.
Sistematik yaklașımla ișlem yapabilmenin üç temel prensibi vardır:
1-) Kesin olarak tanımlanmıș ve disiplin ile uygulanmıș bir alıș kuralı
2-) Kesin olarak tanımlanmıș ve disiplin ile uygulanmıș bir satıș kuralı
3-) Zararı durdurmaya yönelik ilave satıș kuralı
Sistematik yaklașımla alınmıș yatırım kararları, bilișim teknolojisinde son on yılda görülen hızlı gelișmelerden yararlanılarak daha kolay ve daha güvenilir biçimde alınabilmektedir. En popüler forex platformu olan Metatrader’da bulunan expert advisor(uzman danıșman) özelliğini kullanarak mekanik al – sat ișlemleri yapılabilmektedir.
Bu uygulamadan yararlanarak yatırım kararı alınmasının avantajlarını șu șekilde sıralayabiliriz:
• Sistemin mekanikliği, yatırımcıların duygu ve içgüdülerden etkilenmeden karar alabilmesine yardımcı olur.
• İșlemler aynı tutarlılıkla gerçekleșir.
• Gündem ve verilerden kaynaklanan dalgalanmalardan minimum düzeyde etkilenir.
• Stop-loss(zararı durdur) ve take profit(kar al) stratejilerinde bașarı oranı yükselir.
• Yirmi dört saat açık olan forex piyasalarında, yirmidört saat boyunca yatırım olanağı sağlar.
Expert advisor uygulamasının dezavantajları ise șunlardır:
• Alım satım sistemleri genellikle trendleri izlerler.Ancak yatay trendlerin ve yön
arayıșının meydana geldiği günlerde hatalı sinyaller üretebilirler.
• Temel analiz,alım satım sistemlerinin konusunun dıșındadır.Daha önce de değindiğimiz gibi teknik analizin, temel analizden yararlanmadan tek bașına
kullanılması riskli bir yaklașımdır.
Expert advisor uygulamalarından yararlanılırken yapılan en büyük hatalardan biri de
internette yayınlanan formülleri aracılığıyla ișlem yapmaktır.Daha önce de belirttiğimiz gibi
bașarılı sistemlerin,internette yayınlanma olasılığı çok düșük bir olasılıktır. İnternette
bulunabilecek formüller daha çok referans niteliğindedir ve mutlaka test edilmelidir. Sistematik yaklașım adına bu uygulamayı daha verimli olarak kullanabilmek adına, yatırımcıların kendi sistemlerini kullanmaları daha mantıklı bir seçenek olabilir. Expert advisor uygulamalarının söz konusu olumsuz yönlerini gidermek adına sistemin hangi
koșullarda bașarılı olduğu test edilmelidir. Koșulların uygun olduğu dönemlerde otomatik uygulama yerine disiplinden vazgeçmeyerek manuel uygulama yapmak bu nedenle daha uygun bir seçenek olabilir.
ALIM VE SATIM TEKNİKLERİ
Finans piyasalarında bașarılı olmanın yolu doğru zamanda alıș ve satıș ișlemleri yapmaktan geçer. Alıș ve açığa satıș ișlemleri için karar alınırken belirli bir sistemden yararlanmak profesyonel bir yaklașımdır. Ancak yatırımcıların büyük bir çoğunluğu, kararlarını duygu ve içgüdülerinin kontrolüne bırakmaktadır.
Sistematik yaklașımı olmayan yatırımcıların ezici çoğunluğunda oldukça yaygın yanılgı ve batıl inançlar söz konusudur. Buna en sık rastlanılanı ‘En dipten alıp,en tepeden satmak’ saplantısıdır. Bu ütopik düșüncenin gerçekleșmesi teoride mümkün olabilir ancak pratikte oldukça düșük bir olasılıktır. Çünkü her test edilen destek ve direnç, yeni beklentiler yaratır. Bu beklentilerin gerçek olması durumunda da güçlü görülen destek ve dirençler kırılır. Her destek ve direncin kırılabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle karlı uzun pozisyonları zirveyi beklemeden, kısa pozisyonları dibi beklemeden kapatmak daha isabetli sonuçlar doğurmaktadır.
Bir diğer yaygın olan saplantılı yaklașım ise düșen bir paritenin daha fazla düșmeyeceği, yükselen bir paritenin ise daha fazla yükselmeyeceğidir. Bu yanılgıyla hareket eden yatırımcılar, akıntıya karșı kürek çekmektedir ve çoğunlukla da kaybetmektedir. Doğru olan yaklașım ise trend ile birlikte hareket etmektir. Yükselen bir parite daha fazla yükselebilir, düșen pariteyse daha fazla düșebilir ve bu olasılık her zaman trendin dönmesi olasılığından daha yüksektir. Zaten olası bir trend
dönüșünde ters pozisyonda kalınması durumunda, stop loss yatırımcıyı çoğu zaman bașarıyla korumaktadır.
Alım ve satım kararları alınırken, Forexturkce.com'da ayrıntılı olarak anlattığımız osilatör yani salınım göstergelerinden yararlanılabilir. Ancak RSI, stochastic ve CCI gibi birçok osilatörün, trend dönüșlerinin tespit edilmesi amacıyla hazırlanmıș olması nedeniyle așırı alım bölgesine girildiğinde alım ya da așırı satım bölgesine girildiğinde satım yönünde ișlem yapmak çoğu zaman riskli olmaktadır. Bu nedenle alım ve satım seviyelerine geldiğinde ișlem yapmak yerine, bu seviyelerden dönüș hareketinin bașlamasını beklemek daha uygun bir seçenektir.
STOP LOSS (ZARARI DURDUR)
Bir yatırımın sigortası olarak nitelendirebileceğimiz stop loss stratejileri, sistematik yaklașımla yatırım yapabilmek için kesinlikle uygulanması gereken bir yöntemdir. Ancak stop loss, çoğu yatırımcı tarafından çoğunlukla yenilgiyi kabul etmek olarak algılandığından uygulanmaz. Stop loss kavramının ülkemizdeki borsa jargonundaki karșılığı, stop loss stratejisinin önemini açıkça ortaya koymaktır.Borsa jargonunda ’Kol kesmek’ olarak karșılık bulan stop loss stratejilerinin önemini șu șekilde açıklamak mümkündür. Kolu kangren olmuș bir hastanın, vücudunda yayılan kangren hücreleri, hastanın ölümüne neden olabilir. Oysa ki kolun zamanında kesilmesi, rahatsızlığın hastanın tüm vücuduna yayılmasına engel olacaktır. Stop loss
uygulanmayan ve beklentilerin aksine hareketlerin olduğu pozisyonlarda zararın
büyümesi, zamanla portföyünde ciddi anlamda küçülmesine neden olmaktadır. Stop loss stratejisi uygulamadan da finans piyasalarında büyük bașarılar elde edilebilir. Örneğin dünyanın en büyük borsa traderlarından ve aynı zamanda dünyanın en zengin ișadamlarından biri olan Warren Buffett, yatırımlarını uzun yıllara yaymakta ve zaman zaman portföyündeki hisse senetlerinde meydana gelen sert düșüșlerde dahi pozisyonlarını kapatmamaktadır. Ancak borsa için bile oldukça riskli ve profesyonellik isteyen bu yatırım modelinin forex piyasalarında uygulanması imkansıza yakındır. Çünkü kaldıraç faktörü nedeniyle forex piyasalarında zarar ciddi anlamda büyümektedir. Bu nedenle her koșulda stop loss stratejisine sadık kalmak gerekmektedir.
Stop loss stratejisinin gerekliliğini bilen yatırımcılar ise bu stratejiyi uygularken bașarısız olmaktadır. Bu bașarısızlığın temel nedeni stop loss stratejisinin disiplinden uzak bir șekilde uygulanmasıdır. Sıkça yapılan bir hata, stop loss seviyesinin ișlem yapıldığı sırada değil de daha sonra yapılmasıdır. Otomatik bir stop loss seviyesinin olmaması nedeniyle özellikle dalgalı piyasalarda yatırımcıların, ters pozisyonda beklemesi büyük bir olasılıktır. Bu tarz ișlemler yapan yatırımcılar sık sık ekran bașında kalarak ters pozisyonları kapatabilecekleri yanılgısına kapılmaktadırlar. Ancak sistematik yaklașımı olmayan yatırımcıların beklentilerin aksine hareketlerin olduğu piyasalarda duygu ve içgüdülerine teslim olmasının olasılığının daha yüksek
olması nedeniyle, bu anlayıș çoğu zaman bașarısızlığa neden olmaktadır.
Yatırımcıların, yaygın olarak kullandığı bir bașka stop loss tekniği ise hedgelemek olarak da nitelendirilen aynı anda ters yönde iki ișlem yapma yöntemidir. Bu yöntem yatırımcıyı zarardan çoğu zaman korur ancak kar elde edilmesini de çoğu zaman engeller. Ayrıca çok fazla pozisyon açılması gerektiğinden, marjin sıkıntısı nedeniyle piyasadaki fırsatların değerlendirilmesini zorlaștırmaktadır. Bu yöntemin uygulanabilmesi ciddi bir bilgi ve tecrübe birikimi istemektedir. Bu nedenle amatör yatırımcılar, bu yöntemde genellikle bașarılı olamamaktadır.
Stop loss uygulanırken osilatörlerin ürettiği sinyallerden yararlanmakta sık kullanılan sistematik bir stratejidir. Bu sistem stochastic,momentum ve CCI gibi dalgalı osilatörlerde bașarıyla uygulanabilir. Ancak çok daha güvenilir konumda olmasına karșın MACD ve RSI osilatörlerinde bu stratejinin uygulanması ciddi anlamda bir profesyonellik gerektirmektedir.
TAKE PROFIT(KAR AL)
Stop loss stratejisinin tersi olarak tanımlanabilir. Yani karda olan pozisyonun, beklentiler doğrultusunda bir kar elde edildiğinde kapatılmasıdır. Stop loss a göre uygulanması ilk bakıșta daha kolay gibi gözükmesine karșın, özellikle uzun bir dönem zarar eden yatırımcıların ufak karlarda piyasadan çıkma eğilimine girmesine neden olmaktadır. Oysa ki doğru yaklașım karda mümkün olduğu kadar uzun bir süre beklemektir.
Take profit stratejisi uygulanırken dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta belirlenen stop loss seviyesi ile arasında pip sayısı oranının belirlenmesidir. Örneğin 1,4500 seviyesinden alınan EUR/USD paritesi için stop loss seviyesi 1,4450 olarak belirlenirse, take profit seviyesi en az 4550 seviyesinde olmalıdır. Yani take profit seviyesinin pip seviyesi olarak ișlem fiyatıyla arasındaki farktan așağı da olması, karlı ișlem oranınız çok yüksek değilse ve profesyonel değilseniz oldukça risklidir.
Bir diğer anlayıș ise take profit uygulamadan pozisyonda beklemektir. Ancak bu yaklașımla yapılan ișlemlerde bașarılı olabilmek için orta vadeli bir trendi doğru zamanda tespit etmek ve trend yönünde ișlem yapmak gerekir. Orta vadeli trendlerin tespiti için ciddi bir teknik analiz birikimi gerektiğinden forex piyasalarında yeni olan yatırımcılara bu yöntem tavsiye edilmez. Her paritenin kendine özgü piyasa hareketleri vardır. Bu nedenle take profit ve stop loss seviyeleri belirlenirken, her parite için aynı stratejileri uygulamak riskli bir yaklașımdır. Örneğin, Japon yeni, altın
ve petrol gibi karakteristik olarak dalgalı olan paritelerde stop loss ve take profit aralığını biraz daha geniș tutmak sık olarak uygulanan bir stratejidir.
Forex piyasalarında yeni olan yatırımcılara, stop loss ve take profit stratejilerini demo hesapta test etmeden gerçek hesaba geçmemeleri tavsiye edilebilir. Bu konularda disiplinin oturtulması, ciddi maddi kayıpları engelleyebileceği gibi ciddi kazançların elde edilmesini de sağlayabilecektir.
DİSİPLİN
Sistematik yaklașım ile bașarılı yatırımlar yapabilmek için sistemin disiplin ile uygulanması gerekmektedir. Disiplini iç ve dıș disiplin olarak ikiye ayırmak mümkündür. Yatırımcıların duygu ve heyecanlarını kontrol altına alması iç disiplin olarak tanımlanabilir. Açgözlülük, sabırsızlık, panik ve kibir gibi insani zaaflar, yatırımcıların hatalı kararlar almasına neden olabilmektedir. Bu nedenle yatırımcıların söz konusu olan zaafların, mantığın önüne geçmesini engellemesi gerekmektedir. Dıș disiplin ise dıșarıdan gelen etkilere karșın yatırım sistematiğinin korunmasıdır. Dıș etkenler olarak tüyolar, öneriler, yorumlar ve haberler gösterilebilir. Çoğunlukla arkadaș ortamında alınan tüyo ve öneriler genellikle olumsuz sonuçlar doğurur. Profesyonellerin yaptığı öneri ve yorumlar ise her zaman takip edilmelidir. Ancak kesinlikle mantık, sistem ve disiplin süzgecinden geçirilmeli ve profesyonel analistlerin de sık sık yanılabildikleri unutulmamalıdır. Çağımızda bilgiye ulașmanın ve bilgiyi sunmanın kolaylașmasının önemli bir dezavantajı vardır. Bilgi kirliliği veya dezenformasyon olarak adlandırılan bu dezavantaj, disipline olmayan yatırımcıların hatalı kararlar almasına neden olabilir. Bu nedenle amatör yatırımcılar, medyada görülen her haber ve yorum sonrası panik halinde ișlem yapmakta ve çoğunlukla da bașarısız olmaktadır. Disiplinli bir yatırımcı, zarar ile karın kardeș olduğunu ve finans piyasalarında her zaman kar elde edilemeyeceğini bilir. Zararla kapanan pozisyonlar her yatırımcı için kaçınılmaz bir sonuçtur. Örneğin, dünyanın en büyük yatırımcılarından George Soros, 2000 yılında girdiği bilișim sektörü hisselerinde ciddi bir fonu eritmiștir. Daha ilginç bir örnek olarak, dünyanın en popüler
borsa kitaplarından biri olan ‘Bir Borsa Spekülatörünün Anıları’ kitabının baș aktörü Jesse Levermore, kitapta da anlatıldığı gibi defalarca iflas etmiș hatta kitabın yayınlanmasından sonra meydana gelen 1929 ekonomik krizinde son büyük iflasını yașamıștır. Bir generalin her savașı kazanmasının ya da bir futbol takımının her maçı kazanmasının düșük bir olasılık olması gibi bir yatırımcının da her pozisyonda kar etmesi mümkün değildir. Önemli olan zarar edilen pozisyonlarda zararın büyümesini engellemek ve karlı pozisyonlarda mümkün olduğu kadar bekleyebilmektir.
Disiplin aynı zamanda güçlü bir irade ve psikolojik direnç gerektirir. Amatör yatırımcıların en büyük zaaflarından biri de girilen pozisyonlardan elde ettikleri sonuçların ruh hallerini așırı derece de etkilemesidir. Deyimi yerindeyse birçok amatör yatırımcı üst üste karla sonuçlanan ișlemler yaptığında kendini büyük bir trader , üst üste zararla sonuçlanan ișlemler yaptığında ise kendini bir düșkün gibi hissedebilmektedir. Profesyonel bir yatırımcı ise zararın ve karın kaçınılmaz olduğunu
bilir ve zaaflarının kararlarına etki etmesine izin vermez.
Yatırımcılar arasında yapılan araștırmalar, büyük yatırmcıların genellikle kuzey ülkelerinden çıktığını ortaya koymaktadır. Bu durumun nedeni kuzeyli insanların, güneyli insanlara oranla daha az duygusal davranıșlar sergilemesidir. Elbette ki kuzeyli insanlar da güneyli insanlar gibi insani duygu ve zaaflara sahiptir ancak disipline olan yatkınlıkları nedeniyle, duygu ve içgüdülerinin mantığın önüne geçmesini engellemektedir. Sadece bu araștırmalar dahi disiplinin önemini ortaya koymaktadır.
SİSTEM OLUȘTURMA
Büyük yatırımcıların hemen hemen hepsi ișlemlerini belirli bir sistem dahilinde yapmaktadır. Finans piyasalarında sistem denilince akla ilk gelen teknik analizdir. Ancak prensip ve kurallar belirlenerek temel analiz için de sistem geliștirilmektedir. Ancak konumuzun dıșında olduğu için Forexturkce.com'da sadece teknik analiz için geliștirilen sistemlere yer vermekteyiz. Forex piyasalarında yatırımların genellikle kısa vadeli olması nedeniyle daha çok gün içi ișlemler için sistem geliștirilmektedir. Bu nedenle osilatörler, sistem geliștirme așamasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Dönüș hareketlerini yakalamakta kullanılan RSI, stochastic, CCI vb. osilatör, yatay
hareketlerin olduğu piyasa koșullarında bașarılı sinyaller üretmektedir. Ancak yükselen ve alçalan trendlerde, bu osilatörlerden yararlanmak riskli olmaktadır. Trend dönemlerinde MACD, hareketli ortalamalar ve bollinger bandları rehber olarak kullanılabilir.
Sadece bir göstergeye dayanan sistemler genellikle bașarısız olmaktadır. Tek göstergeyle olușturulan sistemlerin hataları mutlaka diğer göstergelerden yararlanılarak azaltılmalıdır. Buna da filtreleme ișlemi denilmektedir. Göstergelerin bașarısına etki eden tek faktör trendler değildir. Grafiklerde olușan formasyonlar ile
göstergelerin hatta genel anlamda olușturulan sistemin ilișkisi test edilmelidir. Özellikle dönüș formasyonlarında kısa vadeli göstergelerin sinyali zamanında vermemesi sık rastlanılan bir durumdur.
SİSTEMİN TEST EDİLMESİ
Bir sistemin test edilmeden uygulanması düșünülemez. Geliștirilen sistemin, geçmiș fiyatlar üzerinde test edilmesi gerekir. Test süresinin mümkün olduğu kadar uzun bir süreyi kapsaması isabetli olacaktır. Örneğin ortalama olarak beș yıllık bir dönemde sistemin test edilmesi yararlı olacaktır. Sistemin geçmișe doğru testinden sonra demo hesapta pratik olarak test edilmesi yararlı olacaktır. Çünkü kağıt üzerinde bașarılı olan birçok sistemin uygulamada bașarısız olması çok sık rastlanılan bir durumdur. Demo hesapta da sistem mümkün olduğu kadar uzun bir süre test
edilmelidir. Demo hesapta da bașarı elde edilmesi durumunda artık sistem gerçek hesapta uygulanabilir. Ancak geliștirilen sistemin gerçek hesapta da bașarılı olabilmesi için yatırımcının disiplini elden bırakmaması gerektiği unutulmamalıdır.
Sistem geliștirilirken, her reçetenin her hasta için geçerli olmadığı unutulmamalıdır. Her paritenin kendine özgü karakteristik hareketleri vardır. Volatilitenin yüksek olduğu yen pariteleriyle, EUR/USD gibi daha az volatilitenin olduğu paritelerde sistemlerin performansı farklı olmaktadır. Buna ek olarak aralarında TL’nin de bulunduğu egzotik paritelerde derinliğin düșmesi ve volatilitenin yüksekliği nedeniyle farklı sistemler kullanılabilir.
Teknik analizin konusunun dıșına çıkmakla birlikte ülkelerin kur politikasında olabilecek değișimlerde sistem revize edilmelidir. Örneğin dalgalı kur rejiminden sabit kur rejimine geçen bir ülkenin para biriminin ilișkili olduğu paritelerde ciddi anlamda bir volatilite azalıșı söz konusu olacaktır. Genellikle istikrarın olmadığı ve finansal piyasaların sığ olduğu egzotik ülkelerde görülen bu tarz gelișmeler çok sık rastlanmamakla birlikte dikkate alınmalıdır. Sistemin test edilmesinde sadece piyasa hareketlerinden yararlanmak yeterli olmamaktadır. Objektif bir test süreci için bașka kriterlerden de yararlanılır.Bu kriterler șunlardır:
• Toplam Net Kazanç: Test sürecinde elde edilen toplam kazançtan,toplam zararın
çıkarılması ile elde edilen değer toplam net kazançtır.Test döneminin son gününde açık olan pozisyonun açık olması durumunda saat 23:59 da ki piyasa fiyatından pozisyonun kapatılarak, sonucun net kazanca eklenmesi, testin güvenilirliği açısından yararlı olmaktadır.
• Toplam İșlem Sayısı: Test sürecinde yapılan ișlem sayısı da önemli bir kriterdir. Sistemin bașarısı açısından karlı pozisyonların zararlı pozisyonlardan fazla olması yararlı olmaktadır. Ancak daha riskli olmakla birlikte zararda beklemeyen ancak karda bekleyen sistemler de geliștirilmektedir. İșlem sayısının fazla olması sistemin ufak dalgalanmalardan dahi etkilendiği anlamına gelmektedir. Çok fazla ișlem yapılması komisyon ve spreadler ile yatırımcının giderlerini önemli ölçüde artırmaktadır.
• Kazanç/Zarar Yüzdesi: Test sürecinde elde edilen kar ya da zararın bașlangıç sermayesine göre yüzdesel oranıdır.
• Yıllık kazanç/Zarar Yüzdesi: Test sürecinde elde edilen karın yıllık yüzdesinin
hesaplanması, faiz, enflasyon ve diğer yatırım araçlarının getirisiyle kıyaslama yapabilmek açısından önemlidir. Test süresinin bir yılı geçmesi durumunda, test süresindeki gün sayısının 365 sayısına bölünmesiyle elde edilen değer, test süresince elde edilen karın yıl bazındaki değeridir. Toplam net kazancın bu değere bölünmesiyle yıllık kazanç elde edilir.
• Tașınan Zarar (drawdown): Forex piyasalarında, kaldıraç faktörü nedeniyle zararın tașınması önemli bir risk unsurudur. Marjin seviyesini riske atabilecek, yüklü bir zararın tașınmasına neden olan sistemler mutlaka optimize edilmelidir.
• Toplam Net Kazanç/Risk Oranı: Her yatırımın potansiyel bir riski vardır. Potansiyel risk, test sürecinde bakiyede görülen maksimum düșüșün yüzdesel oranıdır. Toplam net kazancın, potansiyel risk oranına bölünmesiyle elde edilen kazanç/risk oranının 3 seviyesinden küçük olması sistemin kullanıșsız olduğunu gösterir.
• Al-Tut Kazancı: Paritenin test sürecinin bașından, test süreci sonuna kadar bekletilmesi durumunda elde edilecek kazanç ya da zarardır. Bu oran hesaplanırken, diğer finans piyasalarından farklı olarak kaldıraç faktörü nedeniyle test sürecinde marjin probleminin meydana gelip gelmemesi dikkate alınmalıdır. Test sürecinin sonunda al-tut değerinden daha düșük bir getirinin sağlanması durumunda sistem sorgulanmalıdır.
• Al-Tut Kazancının Yüzdesi: Al-tut kazancının, bașlangıç sermayesine bölünerek elde edilen orandır.
• Al-Tut Kazancının Yıllık Yüzdesi: Al-tut kazancının bir yıllık getirisinin, bașlangıç
sermayesine göre yüzdelik oranıdır. Test sürecinde elde edilen getiri yüzdesinin bu orandan düșük olması halinde sistem sorgulanmalıdır.
• Kazançlı İșlem Yüzdesi: Test sürecinde kazançla kapanan pozisyon sayısının, pozisyon sayısına bölünmesiyle elde edilen yüzdesel orandır. Test süresi uzadıkça, bu oranın önemi daha da artar.
• Kazançlı İșlemlerdeki Toplam Kazanç: Test sürecinde kazançla sonuçlanan ișlemlerde elde edilen getirilerin toplanması ile elde edilir.
• İșlem Bașına Ortalama Kazanç: Toplam kazancın ișlem sayısına bölünmesi ile elde edilen orandır. Bu oranın yüksekliği sistemin bașarısı açısından önemli bir kriterdir.
• Zararla Sonuçlanan İșlem Sayısı: Test sürecinde zararla kapanan pozisyon sayısıdır.
• Zararla Sonuçlanan İșlemlerdeki Toplam Zarar: Test sürecinde zararla kapanan
pozisyonlarda olușan zararların toplamıdır. İșlem sayısının azlığına rağmen bu oranın
yüksek olması, stop loss stratejisinin gözden geçirilmesini gerektirir.
• Zararlı İșlemlerdeki Ortalama Zarar: Zararla sonuçlanan ișlemlerdeki toplam zararın, ișlem sayısına bölünmesiyle elde edilir.Bu ortalamanın yüksek olması,zarar da fazla beklendiğini ve stop loss stratejisinin gözden geçirilmesi gerektiği anlamına gelir.
• Ortalama Kazanç/Ortalama Zarar Oranı: Karlı ișlemlerdeki ortalama karın, zararlı
ișlemlerdeki ortalama zarara bölünmesiyle elde edilir.Bu oranın büyük olması olumludur.
• Kazanç/Zarar Endeksi: Test așamasında kazanç oranlarının, zarar oranlarına bölünmesiyle sistemin bașarısı ölçülebilir. Ancak test sürecinde elde edilen kar ya da zarar reel değildir. Fırsat maliyeti açısından mutlaka ülkenin faiz oranı ile kıyaslanmalıdır. Hesaplanıș așamasında açık pozisyonlarda dikkate alınır. Endeksin genel formülü șu șekildedir:
Toplam net kazanç
Kazanç/zarar endeksi = _______________________________
Topl.Kazanç+Faiz+Açık pozisyonlar
Endeks değeri +100 ile -100 arasında değișir. Bu endeks, kazancı ya da zararı en doğru biçimde ifade ettiğinden, her test sürecinde hesaplanması tavsiye edilir.
• Getiri-Risk Endeksi: Daha önce de belirttiğimiz gibi, test sürecinde getiri
hesaplanırken,mutlaka risk de hesaplanmalıdır. Getiri-risk endeksi, test sürecinde elde edilen kazanç için üstlenilen riski ölçmek amacıyla kullanılır.
Toplam net kazanç
Getiri-risk endeksi = _____________________________
Toplam net kazanç+Tașınan zarar
SİSTEMİN OPTİMİZE EDİLMESİ
Uygulanan sistemler hata oranının düșürülmesi ve farklı paritelere uyumlu hale getirilmek amacıyla optimize edilebilir. Örneğin, 20 günlük hareketli ortalamanın yukarıya doğru kesmesi sonucu erken al sinyali üreten bir sistemde 22 günlük hareketli ortalama kullanılabilir. Hatalar en aza indirgene kadar parametreler denenebilir. Optimizasyon geliștirilen her sistem için kesinlikle uygulanmalıdır. Ancak her sistemin hatalı sinyaller üretebileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle sistemi yüzde 0 hata verecek șekilde optimize etmeye çalıșmak yerine stop loss stratejisindeki bașarıyı artırmaya çalıșmak daha yararlı olmaktadır.
Sistemde uygulanan parametrelerin düșürülmesi, sinyal sayısının artmasına neden
olmaktadır. Sinyal sayısının çok yüksek olduğu sistemlerde risk de artmaktadır. Riskin büyümesi kazancında büyümesi potansiyeli anlamına gelir ancak bu tarz sistemlerde stop loss stratejisinin oturtulamaması durumunda çok ciddi kayıplar meydana gelebilir. Optimizasyon yapılırken bütün indikatörlerin parametrelerini değiștirmek, doğru bir yaklașım değildir. Optimizasyon yapılırken tek bir göstergenin parametresini değiștirmek( ekonomi bilimine göre, ceteris paribus, yani bașka șeyler eșit) daha doğru bir yaklașımdır. Forex için kullanılan ișlem platformları ve diğer teknik analiz yazılımlarında, indikatörlerin parametrelerini kolaylıkla değiștirmek mümkündür.